كنند و آن را نرسانند ، گويى همه را نرسانده‌اند « 1 » چون كتمان برخى از احكام خدا بدون توجه به درجه اهمّيّت آن ، منجر به كتمان كل دين مىشود و آنچه را تبليغ شده تباه مىكند و بىاعتبار مىسازد همانند اركان نماز كه اگر يك از آنها انجام نگيرد ، كل نماز را تباه مىكند يا همانند كشتن يك نفر است كه گويى همه كشته شده‌اند همان گونه كه قرآن مىفرمايد : . . . مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً . . . ؛ « 2 » « هركس ، كسى را بدون حق و قصاص ، بكشد گويى همه مردم را كشته است » هر چند فخر رازى اين جواب را ضعيف دانسته و كوشيده آن را ابطال كند ليكن پاسخ وى با ابهام روبروست و هم چنان اشكال بر جاى خود باقى است . « 3 » اساسا اين پاسخ از اهل سنت مبتنى بر روايتى از ابن عباس است . تمام مفسران اهل سنت اين حديث را از طريق عبد اللّه بن صالح از معاويه و وى از علىّ بن ابى طلحة از ابن عباس ، بدين گونه نقل كرده‌اند : قوله يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ . . . يعنى : إن كتمت آية ممّا أنزل إليك من ربك لم تبلغ رسالتى ، تفسير آيه يا أيّها الرسول بدين شرح است : اگر تو اى پيامبر ، آيه‌اى از آنچه از ناحيه پروردگارت بر تو نازل‌شده را كتمان كنى ، رسالت من را به انجام نرسانده‌اى . « 4 » بر اين اساس خداوند همواره به پيامبرش هشدار مىدهد كه هر پيامى كه بر تو نازل مىشود بدون هيچ مصلحت‌انديشى آن را كتمان نكن و ابلاغ نما اين در واقع تأديبى براى پيامبر خداست . به نظر مىرسد قول جمهور اهل سنت را مىتوان با رأى شيعه پيوند داد چون اگر

--> ( 1 ) . ر . ك : بحر العلوم ، ج 1 ، ص 448 ؛ واحدى نيشابورى ، الوسيط ، ج 2 ، ص 209 ؛ ابن عطيه ، المحرر الوجيز ، ج 2 ، ص 218 ؛ معالم التنزيل ، ج 2 ، ص 52 ؛ محمود زمخشرى ، كشاف ، ج 1 ، ص 659 ؛ تفسير القرآن العظيم ، ج 2 ، ص 78 ؛ روح المعانى ، ج 5 ، ص 278 ؛ رشيد رضا اين قول را به جمهور اهل سنت نسبت مىدهد : المنار ، ج 1 ، ص 386 . ( 2 ) . مائده ، 32 ( 3 ) . ر . ك : مفاتيح الغيب ، ج 12 ، ص 49 . ( 4 ) . جامع البيان ، ج 4 ، ص 307 ؛ عبد الرحمن ابن ابى حاتم ، تفسير القرآن العظيم ، ج 4 ، ص 1173 ، ح 6612 .